简体中文繁體中文EnglishBahasa IndonesiaဗမာစာไทยTiếng Việt

Conceit (māna) is one of the most subtle of defilements…

0

Ajahn Jayasāro's Yellow Pages Teaching

Saturday, October 24, 2020
Twice weekly handwritten Dhamma teaching by Ajahn.
Translators will be attributed, kindly use the form in About>Contact Us.
Ajahn Jayasaro 200x288 1

Conceit (māna) is one of the most subtle of defilements - so much so that some of its forms tend to be considered as virtues. Etymologically, conceit is related to the idea of measurement. Conceit arises when we form an idea of self based upon measuring ourselves against others. The image given in the texts is of raising a flag, where the flag is our self-importance.

 

There are three kinds of conceit:

 

1) Superiority conceit: comparing oneself with others in terms of race, nationality, family, wealth, power, status, physical appearance, intelligence, morality, spirituality etc, one believes 'I am superior to them'.

 

2) Inferiority conceit: based upon the same comparisons, one believes: ' I am inferior to them'. This kind of conceit is often confused with humility.

 

3) Equality conceit: based upon the same comparisons one believes 'I am equal to them'. This kind of conceit is often praised as an antidote to the first two kinds.

 

In Buddhism, all three kinds of conceit are considered obstacles to wisdom because when comparing oneself to others in these ways one feeds the illusory sense of a solid separate, permanent self, 'me'. And it is this false idea of self, the Buddha revealed, that lies at the root of human suffering.

 

- Ajahn Jayasāro

(no human translation)

ในภาษาบาลีมานะแปลว่าความถือตัว ไม่เกี่ยวกับความขยัน เป็นหนึ่งในกิเลสที่มีความละเอียดซับซ้อนมากที่สุด มากขนาดที่ว่ามานะในบางรูปแบบคนทั่วไปอาจมองว่าเป็นคุณธรรม คำว่ามานะนั้น ตามรากศัพท์มาจากการวัด ความถือตัวเกิดขึ้นเมื่อเราสำคัญตัวด้วยการเปรียบเทียบตนเองกับผู้อื่น อรรถกถามีการอุปมาการถือตัวเป็นดุจการชูธงขึ้นสูง โดยที่ธงนั้นคือความสำคัญตัวสำคัญตนของเราเอง

 

ความถือตัวมี ๓ ประการ ได้แก่
๑. ความถือตัวว่าเราดีกว่าเขา : เปรียบเทียบตนเองกับผู้อื่นในด้านเชื้อชาติ สัญชาติ ชาติตระกูล ทรัพย์สิน อำนาจ สถานะ รูปลักษณ์ทางกาย สติปัญญา ศีลธรรม การภาวนา และอื่นๆ โดยเชื่อว่า ‘เราดีกว่าเขา’
๒. ความถือตัวว่าเราด้อยกว่าเขา : เปรียบเทียบตนเองกับผู้อื่นบนพื้นฐานต่างๆ เช่นเดียวกัน โดยเชื่อว่า ‘เราด้อยกว่าเขา’ ความถือตัวประเภทนี้มักมีการเข้าใจสับสนกับความอ่อนน้อมถ่อมตน
๓. ความถือตัวว่าเราเสมอกับเขา : เปรียบเทียบตนเองกับผู้อื่นบนพื้นฐานต่างๆ เช่นเดียวกัน โดยเชื่อว่า ‘เราเสมอกับเขา’ ความถือตัวประเภทนี้มักมีการยกย่องว่าเป็นตัวแก้ไขปัญหาที่เกิดเพราะมานะสองประการแรก

 

ในทางพุทธศาสนา ความถือตัวทั้ง ๓ ประการนี้นับว่าเป็นอุปสรรคต่อการเจริญปัญญาทั้งนั้น เพราะการเปรียบเทียบตนเองกับผู้อื่นบนพื้นฐานเหล่านี้ เป็นการส่งเสริมมายาสำนึกว่ามี ‘เรา’ ซึ่งเป็นตัวเป็นตนที่เที่ยงแท้ถาวร เป็นอิสระจากเหตุปัจจัย ความคิดที่เป็นมายาเรื่องตัวตนนี่เองที่พระพุทธองค์ทรงแสดงให้เห็นว่าเป็นต้นเหตุแห่งทุกข์ทั้งมวล

 

ธรรมะคำสอน โดย พระอาจารย์ชยสาโร
แปลถอดความ โดย ศิษย์ทีมสื่อดิจิทัลฯ

(please suggest and also assist to translate)

0
Share on email
Share on print
Scroll to Top